Terwijl het aantal inwoners van de Randstad sterk groeit, blijft het aantal winkels maar teruglopen, zo concludeert het Koopstromenonderzoek Randstad 2025.
Het onderzoek is uitgevoerd in alle gemeenten van Noord-Holland, Zuid-Holland en Utrecht door Ipsos I&O, Movares en Sweco. De resultaten bevestigen de trend dat de detailhandel al jaren een krimpsector is en dat centrumgebieden steeds meer veranderen van winkelgebied naar brede ontmoetingsplek met horeca, cultuur en andere voorzieningen. Dat komt met name door de coronapandemie, hoge inflatie, meer online winkelen en andere consumentenwensen.
Het aantal winkels en het totale winkelvloeroppervlak in de Randstad zijn verder afgenomen, vooral in de niet-dagelijkse detailhandel zoals mode en elektronica. 'De dagelijkse sector, zoals supermarkten, groeit juist in veel gemeenten. Tegelijkertijd staan kleine supermarkten in kleine kernen onder druk door schaalvergroting en smallere marges.' Tussen 2021 en 2025 nam het aantal Randstad-inwoners met 3,7% toe, maar daalde het aantal winkels met 8% en daalde het winkeloppervlak met 3%. De dagelijkse sector groeit in meters, maar wel wat minder sterk dan tussen 2016 en 2021.
Horeca stabiliseert
De explosieve groei van het aantal horecazaken is voorbij; tussen 2021 en 2025 stabiliseerde het aanbod (+0,8%). 'Binnen de horeca is wel een duidelijke verschuiving zichtbaar: het aantal traditionele cafés en restaurants krimpt, terwijl de fastservicesector groeit en ook de filialisering in restaurant-concepten toeneemt. Deze groei concentreert zich met name in de grote binnensteden en opvallend genoeg ook in buurt- en wijkcentra.' De grote binnensteden zagen het horeca-aanbod verder doorgroeien, en dat gold in mindere mate ook voor de middelgrote en kleine centrumgebieden. Bewoners in steden als Dordrecht, Haarlem, Leiden, Alkmaar, Amersfoort en Utrecht zijn het meest gericht op het horeca-aanbod in het centrum (60 tot 85%).
Onderscheiden met een mix
Bezoekers trekken steeds meer naar grote en onderscheidende binnensteden, ondanks de afname van het aantal winkels. Middelgrote centra laten een wisselend beeld zien. 'Hier wordt het onderscheidend vermogen steeds belangrijker.' En bij dat onderscheidend vermogen is de rol van retail steeds kleiner in centrumgebieden. 'Waar winkels vroeger de belangrijkste trekker waren, draait het nu steeds meer om een mix van functies zoals horeca, cultuur, dienstverlening en wonen. Ook toerisme speelt hierbij een belangrijke rol: ruim 40% van de horecabestedingen in de Randstad hangt samen met toeristische bezoekers.'
Buurt- en wijkcentra blijven daarnaast belangrijk voor dagelijkse voorzieningen. Hier zorgen supermarkten en andere basisvoorzieningen voor een stabiele positie en relatief lage leegstand.
Online winkelen groeit minder snel
Opsteker voor de detailhandel is dat de groei van online winkelen minder snel gaat dan in eerdere jaren. 'In sectoren zoals mode, sport en elektronica blijft het aandeel online bestedingen stijgen. In sectoren zoals woninginrichting, doe-het-zelf en dagelijkse detailhandel stabiliseert dit aandeel juist.'
Volgens de onderzoekers is de voorzieningenstructuur in de Randstad nog steeds stevig, is er wel druk op sommige plekken. 'Vooral de centrale winkelgebieden dicht bij grotere steden hebben moeite om hun positie te behouden. Investeren in kwaliteit, samenwerking tussen gemeenten, ondernemers en vastgoedeigenaren en duidelijke ruimtelijke keuzes blijven daarom belangrijk.'
