Het Werelderfgoedcentrum Waddenzee (WEC) in Lauwersoog staat op omvallen. Het is vooral bekend van de zeehondenopvang, maar daarachter schuilt 'een totale vastgoedramp'.
Het WEC is sinds 2025 het onderkomen van de voorheen in Pieterburen gevestigde zeehondenopvang die ooit werd opgezet door Lenie 't Hart. De bouw ervan, door Dijkstra Draisma, kostte in totaal in elk geval meer dan € 40 mln. De schattingen van de kostenpost lopen uiteen. Dierentuinwebsite Zooflits komt uit op € 43,7 mln, bijna € 17,4 mln boven begroting. Tijdens de bouw zou onder meer onenigheid zijn ontstaan over de hoogte van facturen.
Steunplan ingetrokken
Deze zomer werd al bekend dat het centrum met een schuld van € 2,8 mln kampt, zo bleek uit een stuk waar het Dagblad van het Noorden de hand op had gelegd. De gemeente Het Hogeland en de provincie Groningen wilden tot anderhalf miljoen beschikbaar stellen voor de afwikkeling van de schulden. Maar dan moesten de schuldeisers de helft van hun vordering laten varen.
Kanttekening daarbij was dat het WEC in het verleden al overheidsfinanciering had ontvangen. Met het nieuwe plan zou het maximum voor staatssteun worden overschreden. Uiteindelijk is het plan niet doorgegaan en volgde deze week een noodkreet: ‘Het WEC gaat failliet.’ Er zijn nog twee weken om het tij te keren.
Onverwachte kosten
Het centrum zelf rept van onverwachte kosten en beperkte financiële reserves door tegenvallende exploitatieresultaten. ‘Omdat ook de huidige exploitatie verlieslatend is, loopt het tekort verder op.’ Kosten schrappen en een actie om donateurs te werven leverden te weinig op.
Toen gemeente en provincie uiteindelijk ook hun steun introkken, stond het water het WEC aan de lippen. ‘Omdat we het centrum als gezamenlijk project hebben ontwikkeld en zij nauw betrokken waren bij de realisatie, hadden we deze beslissing niet zien aankomen. We zijn geschokt en verdrietig’, treurde directeur-bestuurder Bas Wemmenhove. ‘Het voorgenomen faillissement is een ongelooflijk moeilijke conclusie.’
Geen reactie op voorstel
‘Wij hebben destijds schriftelijk een koud voorstel van het WEC gekregen’, zo reageert directeur Biense Dijkstra, met Draisma Dijkstra de grootste schudeiser. ‘Daarop hebben wij schriftelijk gereageerd met een mogelijke oplossingsrichting en aangeboden daar graag over in gesprek te gaan. Daarop hebben we tot op heden geen reactie ontvangen.’
De rekeningen van Elzinga Wegenbouw uit Dokkum zijn al een jaar niet betaald. Het bedrijf heeft de bestrating en bankjes aan de buitenzijde van het gebouw gemaakt. Directeur Ynze Elzinga stelt dat er geen reactie komt vanuit het WEC. ‘Ze zeggenvdat ze al maanden in overleg zijn met iedereen, maar er is helemaal geen overleg. Wat mij betreft hebben ze gewoon alle crediteuren belazerd, ze hebben ons misleid.’
Zeehonden
De aandacht ging vooral uit naar het Zeehondencentrum, dat nu sluit voordat het pupseizoen van de grijze zeehond begint in november of begin december. ‘Dat betekent dat er de komende maanden zeventig zeehonden, waarvan de helft pasgeboren pups, geen kans krijgen om te overleven.’ Dat raakte tot in Japan een gevoelige snaar; het leverde tot nu toe ruim zeven ton aan donaties op.
Geschillen en fouten
Maar waar ging het precies mis? Volgens het WEC waren er van meet af aan meer financiële verplichtingen dan verwacht. ‘Daarnaast leidde een fout van een externe partij tot een groot tekort. Er ontstonden geschillen over meerwerk en de verwachte opbrengst van de verkoop van de voormalige locatie in Pieterburen kwam later dan verwacht. Ook bezoekersinkomsten bleven achter.’
Het bestuur steekt wel de hand in eigen boezem. ‘Achteraf zijn we mogelijk te optimistisch geweest over de bezoekersontwikkeling en het tijdig opvangen van tegenvallers. Ook zijn belangrijke financiële problemen, ondanks de inzet van externe deskundigen, te laat volledig in beeld gekomen. Dat rekenen wij ons aan.’
Betaald door belastinggeld
De situatie doet de wenkbrauwen fronsen in de vastgoedbranche, bijvoorbeeld bij Daan van der Vorm. ‘Een totale vastgoedramp in het uiterste noorden van Nederland, vrijwel volledig betaald door belastinggeld’, zo kenschetst hij de teloorgang van de stichting op LinkedIn. De kostenpost is volgens Van der Vorm bijna € 44 mln. ‘Dit bedrag is een lappendeken van subsidies, bijdragen van instanties, leningen en helaas ook een flinke onbetaalde schuld.’
Hij geeft een gedetailleerd overzicht van de financiering: het grootste deel is afkomstig van overheidsfondsen en subsidies. Daarnaast kwam € 12,8 mln uit het Waddenfonds, € 7,8 mln van de provincie Groningen, € 6,8 mln van het Nationaal Programma Groningen en € 1 mln uit een directe subsidie van gemeente Het Hogeland.
Volgens Van der Vorm legde het zeehondencentrum Pieterburen zelf € 4,25 mln in. De NWB Bank verstrekte een lening van € 9 mln waar de gemeente Het Hogeland garant voor staat. De voormalig Vorm-topman wijst naar toezichthouder Hans Alders en bestuurder Niek Kuizenga. ‘Zij waren vanuit hun respectieve toezichthoudende en bestuurlijke functies al vanaf de ontwikkelingsfase betrokken.’
