Volgens architecten- en ingenieursadviesbureau Sweco moeten we anders gaan kijken naar winkelcentra. Het bureau pleit voor een integrale aanpak, waarbij de rol van de logistiek ook wordt meegenomen.
Nederland telt inmiddels zo'n 650 winkelcentra, zo stelt Sweco in het rapport 'Ruimtegebruik bij ondersteunende centra'. Hun functie is de laatste decennia veranderd: 'Naast een boodschappenfunctie hebben ze ook een functie voor de leefbaarheid en levendigheid van wijken.'
Groen én bereikbaar
Winkelcentra zitten wel in een spanningsveld: 'Steden verdichten, er worden woningen toegevoegd en steeds meer gemeenten streven naar autoluwe centra met meer groen en verblijfskwaliteit. Dat legt extra druk op de beschikbare ruimte. Tegelijkertijd moeten centra bereikbaar blijven voor bewoners, bezoekers en leveranciers. De vraag wordt dan: hoe verdeel je de schaarse ruimte zo dat centra aantrekkelijk blijven én goed blijven functioneren?' is de vraag die Sweco bezighoudt. Het bureau onderzocht voor de Topsector Logistiek hoe de ruimte vandaag wordt gebruikt en welke ruimte in de toekomst nodig is. Dat onderzoek richtte zich vooral op winkelcentra met een sterke boodschappenfunctie, die sterk afhankelijk zijn van bevoorrading en dagelijkse bezoekersstromen. 'Hoe maak je deze centra groener en prettiger zonder dat ze onbereikbaar worden?'
Mobiliteit randvoorwaarde
Een belangrijke uitkomst is volgens Sweco dat we anders moeten gaan kijken naar mobiliteit. 'Mobiliteit blijkt namelijk geen afzonderlijk onderwerp, maar een ruimtelijke én economische randvoorwaarde. In de huidige situatie gaat gemiddeld 43% van de ruimte rond winkelcentra op aan mobiliteit: verkeer, verplaatsingen en toegankelijkheid. Dat aandeel staat onder druk omdat andere centrumfuncties ruimte nodig hebben. Naast winkels zien we horeca, fitness, pakket- en retourpunten en diensten die eveneens ruimte claimen. Veelal kan dit worden opgevangen binnen de bestaande bebouwing, maar supermarkten als belangrijke trekker hebben extra ruimte nodig.'
En dat betekent ook meer parkeerruimte. 'Momenteel komt 47% van de bezoekers met de auto. Door woningbouw aan gemeentegrenzen neemt de afstand naar winkelcentra toe. Het autogebruik naar wijkcentra vermindert daardoor niet, evenals de behoefte aan parkeren. Ruime parkeerplekken, oplaadpunten voor elektrische auto’s en het meedenken over slimme parkeeroplossingen en passende parkeertarieven zijn daarbij de toekomst.'
Logistiek vaak te laat meegenomen
Een knelpunt is dat de logistieke functie nu vaak te laat in de planvorming wordt meegenomen, aldus Sweco. 'Logistiek vraagt weinig ruimte, maar stelt hoge eisen. Laden en lossen moet veilig kunnen, zonder hinder voor voetgangers, fietsers of verblijfsgebieden of schade te brengen aan gebouwen en lantaarnpalen.' Een integrale aanpak is volgens het bureau daarom de oplossing: mobiliteit, logistiek, parkeren, verblijf en retailaanbod moeten als één ontwerpvraag worden benaderd. 'Dat kan door ruimte slimmer te delen (bijvoorbeeld parkeerplekken voor overdag bezoekers en 's avonds voor bewoners en groen tussen parkeerplekken), door functies te stapelen (ondergronds laden en lossen of bovengronds parkeren) en door logistiek eerder in het ontwerpproces te betrekken. Pas als hier niks mee te winnen valt, kan worden bekeken of er mobiliteitsruimte kan worden opgeofferd.'
