In een tropische week is een weelderige groene tuin met schaduwplekken heerlijk, maar de Nederlandse tuin bestaat gemiddeld voor bijna de helft uit stenen. In de Overijsselse gemeente Zwartewaterland is zelfs 84% van de tuin verhard en op Urk bestaat meer dan 78% uit tegels en klinkers.
Dat blijkt uit een analyse van Centraal Beheer, gebaseerd op gegevens van zo’n 5 miljoen woningen met een eigen tuin. De Nederlandse tuin is gemiddeld voor 46,5% bestraat, ongeveer één op de vijf tuinen is voor meer dan 75% versteend. In totaal ligt er naar schatting ruim 1.100 km² aan verharding in Nederlandse tuinen. Dat komt overeen met ongeveer driekwart van de oppervlakte van de provincie Utrecht.
De analyse is uitgevoerd op basis van een landelijk perceelbestand van circa 8,5 miljoen woningen, verrijkt met gegevens uit de RIVM-groenkaart (peiljaar 2022). De vegetatie is vastgesteld op basis van hoogtemetingen en infrarood-luchtfoto's. Alleen woningen met een eigen tuin zijn meegenomen. Flats, appartementen, woonboten, woonwagens en woningen zonder meetbare tuin zijn uitgesloten. Woningen gebouwd na 2020 zijn volgens Centraal Beheer buiten beschouwing gelaten omdat tuinen daar vaak nog niet volledig zijn ingericht.
Top 10 ‘steengemeenten’
Bij rijtjeshuizen bedraagt de mediane versteningsgraad 54,7%, wat wijst op een relatief hoog aandeel verharding in de tuin. Bij vrijstaande woningen ligt dat aandeel met 36,3% aanzienlijk lager. Ook tussen buurten bestaan grote verschillen. Zo zijn er buurten waar tuinen grotendeels uit steen bestaan, terwijl in andere buurten meer ruimte is voor groen.
Provinciebewoners kiezen overduidelijk vaker voor stenen en tegels in de tuin dan Randstedelingen. De provincie Overijssel heeft met gemiddeld 62% de hoogste mate van verstening in tuinen. De provincie Utrecht heeft juist de groenste tuinen van Nederland: daar bestaan tuinen gemiddeld voor 42% uit verharding.
De tien gemeenten met de hoogste versteningsgraad in tuinen zijn Zwartewaterland (83,8%), Urk (78,4%), Staphorst (77,1%), Enkhuizen (77%), Meppel (75%), Rucphen (73,2%), Edam-Volendam (73,2%), Almelo (72,8%), Tilburg (72,3%) en Zwolle (70,9%).
Groen maakt verschil
Met satellietdata is voor het eerst gekeken naar waterberging en verkoeling op perceelniveau. Daaruit blijkt dat de inrichting van de tuin belangrijker is dan gedacht. Vooral bij woningen met weinig groen kunnen kleine aanpassingen al duidelijk verschil maken, zo stelt Centraal Beheer. ‘Door bijvoorbeeld tegels te vervangen door planten, verbeteren waterberging en verkoeling en neemt de klimaatbestendigheid van woningen toe. Voor een klimaatbestendige tuin hoeven niet alle tegels te verdwijnen. Eén vierkante meter begroeide zandgrond kan in het 1e uur 75 millimeter regenwater opvangen. Dat komt neer op 75 liter water dat niet in het riool terecht komt. Ter vergelijking: 25 millimeter neerslag per uur wordt al beschouwd als een hoosbui’.
Ook bomen leveren een belangrijke bijdrage, meldt de verzekeraar. ‘Tijdens warme periodes kan een boom in de tuin de gevoelstemperatuur met 10 tot 15 graden laten dalen. Wanneer bewoners in een buurt gezamenlijk maatregelen nemen, neemt het effect aanzienlijk toe’.
Gerelateerde artikelen:
