Het kabinet wil een register voor makelaars, met een geschillencommissie en tuchtrecht. Dat is voor de makelaarsorganisaties een ongemakkelijk plan, maar dat zeggen ze niet hardop, aldus de hoofdredacteur van PropertyNL, Wabe van Enk.
De makelaarsorganisaties NVM en Vastgoed Nederland hebben een stevige marktpositie. Naar schatting 95% van de woningtransacties wordt verricht door makelaars die zijn aangesloten bij deze twee organisaties. Beide organisaties hebben een register en een geschillencommissie, maar kennelijk vindt het kabinet dat onvoldoende. Dat is ongemakkelijk. Omdat zij iets niet goed gedaan hebben, moeten de makelaars een nieuw register met tuchtrecht instellen. Kenmerk: de branche betaalt zijn eigen toezicht; hoe strenger, hoe duurder.
Verenigingskartel
De NVM probeert een gunstige wending aan het geheel te geven. De vereniging vraagt om een opleidingsplicht. Dat is wat doorzichtig, want het is minister Elanor Boekholt-O’Sullivan vast niet ontgaan dat de NVM de onderwijsmarkt voor makelaars domineert. Wanneer de minister makelaars indirect zou dwingen NVM-opleidingen te volgen, dan zou dat een verenigingskartel in de kaart spelen.
De NVM is nu al de rijkste branchevereniging van Nederland. Dat komt doordat de vereniging meerderheidsaandeelhouder is van Funda, de website waar niemand op de woningmarkt omheen kan. Funda levert jaarlijks zo veel dividend dat de NVM vrij spel heeft op andere gebieden, zoals opleidingen. De NVM heeft ook geld genoeg voor tuchtrecht en sancties, maar omdat dit niet gebeurt op de manier die de minister voor ogen heeft, volgen er maatregelen. Dat is echter niet het moment om de NVM een cadeautje te geven voor haar opleidingen.
Terug in de tijd
Veel makelaars willen wel terug naar de situatie van voor 2001, toen makelaar nog een beschermd beroep was met een beëdiging. Die status is afgeschaft, omdat de makelaar geen objectieve marktmeester is, zoals een notaris, maar een partijdige adviseur van de kopende of verkopende partij.
Veel kritiek op de makelaars valt terug te voeren op deze partijdigheid op een overspannen markt. Kopers ergeren zich vooral aan het gedrag van verkopende makelaars. Er wordt gezegd dat ze de prijzen opjagen met onduidelijke vraagprijzen en mistige biedingsprocedures en dat ze de risico’s voor kopers verhogen door geen financieringsvoorbehoud te accepteren. Kopers vergeten dan vaak dat de verkopende makelaar niet voor hen werkt, maar voor de tegenpartij. Ze komen in de verleiding om een klacht in te dienen. Daarbij maakt het niet zoveel uit of zo’n klacht terecht komt bij een overheidsorganisatie of bij een brancheorganisatie, al wekt de laatste de schijn dat het een slager is die zijn eigen vlees keurt. Zo’n klacht zal worden afgewezen.
Eigen aankoopmakelaar
Het logische advies is: realiseer je dat een makelaar maar voor één partij werkt, en schakel bij aankoop je eigen makelaar in. Dat is bijna een reclamepraatje voor de brancheorganisaties, maar wel een praatje dat meer hout snijdt dan het pleidooi voor eigen opleidingen.
