Welke grote gebeurtenissen vonden plaats in de 25 jaar dat PropertyNL bestaat, en wat was hun invloed op het vastgoed? In de tweede aflevering blikken we met Harry Mens terug op de opkomst van Pim Fortuyn, die zo abrupt werd afgebroken op 6 mei 2002.
Socioloog Pim Fortuyn doceerde marxisme en later arbeidsvoorwaardenvorming in Rotterdam en was tot eind jaren tachtig lid van de PvdA. In de jaren negentig nam hij steeds meer stelling tegen het politieke establishment en de multiculturele samenleving, misschien wel doordat hij in die tijd aan de Randweg woonde, in de wijk Hillesluis in Rotterdam-Zuid – toen een probleemwijk. Eind jaren negentig verhuisde hij naar een huis aan het G.W. Burgerplein in Middelland, dat later bekend werd als Palazzo di Pietro.
In de zomer van 2001 maakte Fortuyn bekend de politiek in te willen, mede uit onvrede over de twee paarse kabinetten die het land sinds 1994 hadden bestuurd. Zijn idee dat de islam een bedreiging vormde voor de Nederlandse samenleving kreeg verder de wind in de zeilen na de aanslagen van 11 september in New York. Dat najaar werd hij gekozen tot lijsttrekker van Leefbaar Nederland voor de komende Tweede Kamerverkiezingen.
Het lijsttrekkerschap vervloog in het vroege voorjaar van 2002, toen Fortuyn in een interview liet weten artikel 1 van de Grondwet ter discussie te willen stellen. Het was een brug te ver voor Leefbaar Nederland, waarna Fortuyn de partij verliet en met de LPF de verkiezingen van 15 mei tegemoet ging.
Kleinschaligheid
De Nederlandse vastgoedmarkt leek in de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van 2002 weg te lopen met Pim Fortuyn, maar dat had weinig te maken met een aansprekende visie op onroerend goed, concludeert makelaar en vriend Harry Mens. ‘Pim heeft weinig betekend voor de markt.’
Er zijn inderdaad weinig duidelijke plannen op dat vlak terug te vinden in de uitspraken die Fortuyn heeft gedaan. Hij zag een immense kloof tussen politiek en mensen en was uitgesproken tegenstander van grootschalige stedelijke vernieuwing, wat volgens hem leidde tot anonimisering van wijken. Hij pleitte juist voor kleinschaligheid, wat de juiste methode zou zijn om problemen in achterstandswijken aan te pakken. Fortuyn wilde de mensen in de wijken die zich niet meer door de politiek vertegenwoordigd voelden, een stem geven. Bovendien wilde hij meer variatie in de bevolkingsopbouw, zegt Mens. ‘Hij wilde met name dat ook vermogende mensen zich thuis zouden voelen in Rotterdam.’
Niet te sturen
Maar had hij daarmee ook een warme band met partijen in het onroerend goed? Mens vindt van niet: ‘De grootste binding met de onroerendgoedmarkt was dat hij zich door hen liet sponsoren. Pim had niets bijzonders met vastgoed. Hij was vooral politicus en dacht: die verdienen goed, laten we daar maar wat geld ophalen. Maar er was zeker geen sprake van dat voor dat sponsorgeld iets werd teruggevraagd. Bovendien was Pim niet te sturen. Invloed kopen was niet aan de orde.’
Geldschieters
Toch werd dat wel gesuggereerd in de media, die vastgoedondernemers als Ed Maas (VHS), Chris Thünnissen (Metterwoon) en ook Mens noemden als potentiële geldschieters van de verkiezingscampagne van Fortuyn. Die laatste doneerde inderdaad een ton, al in de Leefbaar Nederland-periode. ‘Pim had op een gegeven moment geld nodig en de maximale bijdrage was toen ƒ 100.000. Ik denk dat hij toen ongeveer een miljoen heeft opgehaald.’
Lees ook: Frentrop: 'Socialisten en onroerend goed'
Maar dat miljoen belandde bij de partij en toen Fortuyn alleen verder ging, wilde Mens zijn geld terug. ‘Willem van Kooten (medeoprichter van Leefbaar Nederland, red.) was de grote man die het zou gaan oplossen, maar Pim kreeg ruzie met Leefbaar Nederland en is voor zichzelf begonnen. Ik belde toen Van Kooten op omdat ik dat geld wel graag wilde terugzien, want ik had het aan Pim gegeven en niet aan hem. Maar dat geld is nooit terugbetaald.’ Toen Mens Pim om opheldering vroeg, zei die: ‘Je moet het gewoon nog een keer geven.’
En dat tekende de manier waarop Fortuyn opereerde; het was meer de branche die tegen hem aanschurkte dan andersom. En dat was niet zozeer omdat hij nu zulke baanbrekende plannen had voor volkshuisvesting of zakelijk vastgoed. ‘Het was simpelweg de andere manier van politiek bedrijven die veel mensen in het onroerend goed waardeerden’, zegt Mens. ‘Het oorspronkelijke van Pim sprak velen aan. Maar dat gebeurt wel vaker: zoals mensen achter Pim aanliepen, hebben ze ook achter Caroline van der Plas en Wouter Bos aangelopen. 20% van de Nederlandse kiezers springt van de hak op de tak. Pim was alleen maar met zichzelf bezig, de rest was noodzakelijk kwaad.’
Hij had niets met vastgoed
Mens is kort over de vastgoedideeën van Fortuyn: ‘Pim had eigenlijk niets met vastgoed. Hij was vooral bezig met zijn eigen huis en gaf daar veel te veel geld aan uit. Hij kon niet zo goed met geld omgaan en had maar één doel: premier worden.’ Zo heeft hij nooit naar zijn kandidatenlijst gekeken, weet Mens. ‘De dag van zijn dood sprak ik hem er nog over, en toen vroeg hij me: zal ik ze nu wegsturen of straks? Maar hij had niks weg te sturen. Ik zei tegen hem: steek maar een kaars op en hoop maar dat het goed afloopt. Dat was Pim ten voeten uit. En uiteindelijk is het ook een zootje geworden. Pim vond het een noodzakelijk kwaad, maar het systeem zit zo in elkaar. Wat dat betreft leek hij op Wilders.’
Die observatie strookt met wat Hans Wiegel stelde in het boek ‘10 jaar zonder Pim’ van voormalig LPF’er Joost Eerdmans. De VVD-coryfee werd door Fortuyn naar voren geschoven als premierskandidaat als de LPF niet de grootste zou worden bij de verkiezingen. ‘Dan blijf ik in de Kamer zitten, als fractievoorzitter van het stelletje ongeregeld dat op mijn bagagedrager binnenkomt’, vertrouwde hij Wiegel toe.
Na de verkiezingen bleek dat Fortuyn zeer dicht bij de waarheid zat met zijn kenschets van de partij, die al na enkele jaren verdween uit de Tweede Kamer en in 2008 werd opgeheven. Maar dat maakte hij zoals bekend zelf niet meer mee.
Na de moord op Fortuyn op 6 mei 2002 verkocht de familie het vastgoed – naast het Palazzo di Pietro had hij ook nog vastgoed in Italië – aan Chris Thünnessen, voor € 1 mln. Zes jaar later kwam de voormalige woning van Fortuyn in handen van de Stichting Behoud Palazzo di Pietro, maar plannen om er een museum van te maken kwamen nooit van de grond. In 2010 kocht een familie het huis voor krap een miljoen. Niet uit liefde voor Pim Fortuyn, maar om er te wonen.
Wereldgeschiedenis in stenen
In de kwart eeuw dat PropertyNL de professionele vastgoedmarkt van relevante informatie voorziet, waren er de nodige gebeurtenissen in binnen- en buitenland die ook hun weerslag hadden op de wereld van kantoren, winkels, woningen en logistiek. In de eerste aflevering blikten we terug op de aanslag op de Twin Towers in New York.
Gerelateerde artikelen:
